تفاوت پولیفت زنجیری و جرثقیل دستی: راهنمای انتخاب ابزار مناسب برای لیفتینگ و کشش
مقایسه جامع پولیفت (Lever Hoist) و جرثقیل دستی (Chain Block) از نظر مکانیزم، نحوه کاربری و موارد استفاده در لیفتینگ عمودی، کشش افقی و مهار بار.
در دنیای ساختوساز، کارگاهها، صنایع نفت و گاز و تعمیرات، جابجایی بارهای سنگین یک چالش دائمی است. پولیفت زنجیری (Lever Hoist یا Tirfor) و جرثقیل دستی (Chain Block یا Hand Chain Hoist) دو ابزار مکانیکی دستی هستند که این چالش را با استفاده از نیروی انسانی و مکانیزمهای ضریبدار حل میکنند.
هر دو ابزار از زنجیر فولادی و نیروی مکانیکی برای افزایش قدرت کاربر بهره میبرند، اما تفاوتهای اساسی در مکانیزم عملکرد، جهت اعمال نیرو و حوزه کاربرد دارند. درک این تفاوتها برای مهندسان، ریگرها (Riggers) و کارگران فنی ضروری است تا ابزار مناسب را برای ایمنی و کارایی حداکثری انتخاب کنند.
مکانیزم و نحوه عملکرد: اهرم یا زنجیر؟
کلیدیترین تفاوت میان این دو ابزار در نحوه تبدیل نیروی ورودی کاربر به نیروی لیفتینگ یا کشش است:
الف. پولیفت زنجیری (Lever Hoist) - ابزار اهرمی
پولیفت از اصل اهرم (Leverage) استفاده میکند. کاربر نیروی خود را به یک دسته کوتاه (اهرم) وارد میکند.
-
نحوه کار: حرکت رفت و برگشتی اهرم، یک مکانیزم جغجغهای (Ratchet System) داخلی را به حرکت درمیآورد. این مکانیزم، نیروی کمی که به اهرم وارد شده را به چندین برابر افزایش داده و زنجیر را از داخل بدنه میکشد یا رها میکند.
-
مزیت مکانیزم: این طراحی امکان میدهد تا پولیفت در فضاهای بسیار محدود که امکان دسترسی به زنجیر برای کشیدن وجود ندارد، استفاده شود. همچنین، پولیفت دارای یک ضامن آزادکننده (Free Chaining) است تا زنجیر بتواند بدون بار آزادانه حرکت کند.
ب. جرثقیل دستی (Chain Block) - ابزار زنجیری
جرثقیل دستی از سیستم چرخ دنده (Gearing System) داخلی و یک زنجیر دستی مجزا بهره میبرد.
- نحوه کار: کاربر زنجیر دستی (Hand Chain) را به صورت پیوسته میکشد. کشیدن این زنجیر باعث چرخش یک چرخدنده کوچک میشود که به نوبه خود، از طریق دندههای داخلی، چرخ زنجیر بار را به آرامی میچرخاند.
- مزیت مکانیزم: این طراحی کنترل بسیار دقیق و نرمی بر روی سرعت بالا رفتن یا پایین آمدن بار فراهم میکند و برای جابجایی عمودی ایدهآل است. نیروی بسیار کمی برای بلند کردن بارهای سنگین لازم است، اما مسافتی که زنجیر دستی باید کشیده شود، بسیار طولانی است.
جهت اعمال نیرو و انعطافپذیری کاربری
این تفاوت، عامل تعیینکننده در انتخاب ابزار برای محیطهای کاری مختلف است:
| ویژگی | پولیفت زنجیری (Lever Hoist) | جرثقیل دستی (Chain Block) |
| جهت اصلی کاربری | کشش افقی (Pulling) و مهار بار | لیفتینگ عمودی (Lifting) |
| زوایای قابل استفاده | تمام زوایا (360 درجه): افقی، عمودی و زاویهدار | فقط عمودی: به دلیل طراحی معلق، برای کشش افقی توصیه نمیشود. |
| شرایط محیطی | ایدهآل برای فضاهای تنگ و بسته که امکان کشیدن زنجیر وجود ندارد. | نیاز به فضای عمودی کافی برای آویزان شدن و فضای افقی برای کار با زنجیر دستی. |
| مثال کاربرد | کشیدن ماشینآلات روی زمین، مهار لولهها حین جوشکاری، تراز کردن سازهها. | بالا و پایین بردن موتور خودرو، بارگیری از سقف کارخانه، بالابردن مصالح ساختمانی. |
انتخاب ابزار مناسب: جمعبندی کاربردها
به طور خلاصه، انتخاب بین پولیفت و جرثقیل دستی به وظیفه شما بستگی دارد:
پولیفت زنجیری (تیفور) را انتخاب کنید اگر:
- نیاز به کشش افقی یا جابجایی زاویهدار دارید.
- قصد مهار، فشردهسازی یا تراز کردن دو قطعه را دارید.
- در فضای تنگ و محدود کار میکنید که امکان چرخش در اطراف بار یا آویزان کردن کامل ابزار وجود ندارد.
جرثقیل دستی (Chain Block) را انتخاب کنید اگر:
- وظیفه اصلی شما لیفتینگ عمودی (بالا یا پایین بردن مستقیم) است.
- نیاز به کنترل سرعت بالا و پایین بردن بار با دقت بالا دارید.
- در ارتفاع کار میکنید و میتوانید ابزار را به یک تیر یا سقف آویزان کنید.
نتیجهگیری و تأکید بر کیفیت ابزار
پولیفت زنجیری و جرثقیل دستی مکمل یکدیگرند و هر دو نقش حیاتی در ایمنسازی و تسهیل کار با بارهای سنگین ایفا میکنند. هیچ یک بر دیگری برتری مطلق ندارد؛ بلکه هر کدام در حوزه تخصصی خود بهترین هستند. مهمترین نکته، اطمینان از کیفیت ساخت و رعایت استانداردهای ایمنی (مانند استاندارد ASME B30.21) است.
برای خرید و انتخاب ابزارهای لیفتینگ که دارای بالاترین استانداردهای ایمنی و دوام در سیستم ترمز و زنجیر باشند، مراجعه به عرضهکنندگان تخصصی و معتبر امری ضروری است. کارینو تولز به عنوان مرجعی قابل اعتماد در زمینه ابزارآلات صنعتی و لیفتینگ، انواع پولیفتهای زنجیری و جرثقیلهای دستی را با ظرفیتهای مختلف و با گواهی کیفیت عرضه مینماید تا ایمنی و کارایی پروژههای شما تضمین شود.
